مهاجرت فقط جا به جایی از یک کشور به کشور دیگر نیست؛ شروع زندگی در محیطی است که بخش زیادی از ارتباطات روزمره، کاری، تحصیلی و اجتماعی آن با زبان جدید انجام می‌شود.
برای بسیاری از مهاجران ایرانی، انگلیسی حتی قبل از مهاجرت هم نقش مهمی دارد؛ از شرکت در آزمون‌های زبان و آماده‌سازی مدارک گرفته تا پیدا کردن اطلاعات، ارتباط با دانشگاه یا کارفرما و آماده شدن برای زندگی در کشور مقصد. در تحقیق انجام‌شده روی تجربه‌های مهاجران ایرانی نیز، زبان انگلیسی و به‌ویژه آزمون‌های زبان، بارها به‌عنوان یکی از بخش‌های دشوار و مهم مسیر مهاجرت مطرح شده است.
اما اهمیت زبان انگلیسی برای مهاجرت فقط به گرفتن نمره آیلتس یا تافل محدود نمی‌شود.
نمره زبان می‌تواند دروازه ورود را باز کند؛ اما این توانایی استفاده از زبان در دنیای واقعی است که بعد از مهاجرت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این مطلب بررسی می‌کنیم چرا انگلیسی برای مهاجرت مهم است، کجا به کمک شما می‌آید، چه سطحی برای زندگی در کشور مقصد مناسب‌تر است و چرا آمادگی برای آزمون به‌تنهایی کافی نیست.
چرا زبان انگلیسی یکی از مهم ترین مهارت ها برای مهاجرت است؟
اولین دلیل ساده است: بعد از مهاجرت، زبان دیگر فقط یک درس نیست؛ بخشی از زندگی روزمره شماست.
در ایران ممکن است بتوانید بیشتر کارهای روزمره را بدون استفاده از انگلیسی انجام دهید. اما بعد از مهاجرت، برای بسیاری از کارهای ساده باید بتوانید چیزی را بفهمید، سؤال بپرسید، جواب بدهید یا منظور خودتان را توضیح دهید.
برای مثال ممکن است لازم باشد:
- با صاحبخانه صحبت کنید.
- از بانک درباره حساب خود سؤال کنید.
- با پزشک یا مسئول پذیرش ارتباط برقرار کنید.
- در محل کار دستورالعملی را متوجه شوید.
- با همکارانتان صحبت کنید.
- در یک جلسه کاری نظر خودتان را بیان کنید.
- از تلفن برای پیگیری یک موضوع استفاده کنید.
- فرم یا ایمیلی را بخوانید.
- در دانشگاه با استاد یا همکلاسی‌ها ارتباط برقرار کنید.
- با افراد جدید آشنا شوید و روابط اجتماعی بسازید.
به همین دلیل، زبان انگلیسی را بهتر است بخشی از آمادگی برای زندگی پس از مهاجرت بدانیم، نه فقط یکی از مدارک موردنیاز مهاجرت.
البته میزان اهمیت انگلیسی به کشور مقصد، نوع مهاجرت و هدف شما بستگی دارد. برای مثال شرایط یک دانشجوی بین‌المللی با فردی که برای کار مهاجرت می‌کند یکسان نیست.
زبان انگلیسی قبل از مهاجرت چه نقشی در مسیر مهاجرت دارد؟
زبان ممکن است از همان مرحله‌ای که هنوز در ایران هستید وارد مسیر مهاجرت شما شود.
بسته به مسیر مهاجرتی، ممکن است به مدرک زبان برای پذیرش دانشگاه، ارزیابی، ویزا یا موقعیت شغلی نیاز داشته باشید. در تجربه‌های بررسی‌شده از مهاجران ایرانی نیز، آزمون‌های زبان در بسیاری از موارد به‌عنوان بخشی ضروری و دشوار از مسیر مهاجرت مطرح شده‌اند.
اما اینجا یک اشتباه رایج وجود دارد:
هدف را فقط «گرفتن مدرک زبان» نگذارید.
اگر تمام برنامه یادگیری شما صرفاً برای رسیدن به یک نمره مشخص طراحی شود، ممکن است برای فضای آزمون آماده شوید اما برای بسیاری از موقعیت‌های واقعی هنوز مشکل داشته باشید.
برای مثال، ممکن است بتوانید به یک سؤال Listening در شرایط آزمون پاسخ دهید، اما وقتی چند نفر با سرعت طبیعی و با لهجه متفاوت با یکدیگر صحبت می‌کنند، بخش زیادی از مکالمه را از دست بدهید.
پس بهتر است آمادگی زبان برای مهاجرت را در دو بخش ببینید:
آمادگی برای آزمون + آمادگی برای زندگی واقعی
این دو به یکدیگر کمک می‌کنند، اما دقیقاً یک چیز نیستند.
بعد از مهاجرت، زبان انگلیسی در چه موقعیت‌هایی به کمک شما می‌آید؟
اهمیت زبان زمانی بیشتر مشخص می‌شود که آن را در موقعیت‌های واقعی ببینیم.
زندگی روزمره
از خرید و حمل‌ونقل گرفته تا بانک، درمان، اجاره خانه و کارهای اداری، دائماً با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شوید که نیاز به ارتباط دارند.
در بسیاری از این موقعیت‌ها، لازم نیست انگلیسی کاملاً بی‌نقص صحبت کنید؛ اما باید بتوانید منظور خودتان را منتقل کنید و منظور طرف مقابل را بفهمید.
محیط کار
اینجا نیاز زبانی معمولاً جدی‌تر می‌شود.
ممکن است لازم باشد:
- در جلسه شرکت کنید.
- درباره یک پروژه صحبت کنید.
- ایمیل بنویسید.
- درخواست یا مشکل خود را توضیح دهید.
- دستورالعمل دریافت کنید.
- با همکار یا مدیر خود مذاکره کنید.
- درباره تخصص خود صحبت کنید.
داشتن زبان قوی تر می‌تواند مسیر پیدا کردن کار و ارتباط حرفه‌ای را ساده‌تر کند. در تحقیق تجربه‌های مهاجران ایرانی نیز نمونه‌هایی از ارتباط انگلیسی با پیدا کردن کار و سازگاری بهتر با محیط جدید دیده شده است.
دانشگاه و تحصیل
برای دانشجویان، فقط فهمیدن کتاب و جزوه کافی نیست.
شرکت در بحث‌های کلاسی، ارائه دادن، پرسیدن سؤال، ارتباط با استاد و کار گروهی همگی به مهارت زبانی نیاز دارند.
روابط اجتماعی
یکی از بخش‌هایی که گاهی در برنامه مهاجرت نادیده گرفته می‌شود، ارتباط اجتماعی است.
اگر نتوانید به‌راحتی وارد مکالمه شوید، ممکن است آشنایی با افراد جدید، ساختن روابط و مشارکت در جامعه برایتان دشوارتر شود.
آیا داشتن نمره خوب آیلتس یعنی برای مهاجرت آماده‌ایم؟
نه لزوماً.
این یکی از مهم ترین نکاتی است که باید قبل از مهاجرت بدانید.
نمره خوب در آزمون نشان می‌دهد که در چارچوب آن آزمون، عملکرد مناسبی داشته‌اید؛ اما الزاماً به این معنا نیست که در تمام موقعیت های واقعی می‌توانید به همان راحتی ارتباط برقرار کنید.
تحقیق انجام‌شده روی تجربه‌های مهاجران ایرانی نیز به همین فاصله اشاره می‌کند: افرادی با نمره‌های بالای آیلتس، حتی ۷ یا بیشتر، تجربه کرده‌اند که بعد از مهاجرت هنوز برای رسیدن به روانی و توانایی بیان طبیعی به زمان نیاز داشته‌اند. همچنین زبان آزمون و زبان مورد استفاده در زندگی روزمره و محیط کار همیشه یکسان نیستند.
برای مثال ممکن است در آزمون Listening عملکرد خوبی داشته باشید، اما در یک مکالمه واقعی با این مشکلات مواجه شوید:
فرد مقابل سریع صحبت کند.
کلمات را به شکل طبیعی و به هم پیوسته تلفظ کند.
لهجه متفاوتی داشته باشد.
چند نفر هم زمان صحبت کنند.
موضوع مکالمه ناگهان تغییر کند.
نتوانید از طرف مقابل بخواهید جمله‌اش را تکرار کند.
بنابراین بهتر است بعد از رسیدن به نمره موردنیاز آزمون، یک سؤال دیگر هم از خودتان بپرسید:
اگر فردا وارد کشور مقصد شوم، آیا می‌توانم از انگلیسی برای زندگی واقعی استفاده کنم؟
برای مهاجرت چه سطحی از زبان انگلیسی مناسب است؟
برای این سؤال نمی‌توان یک عدد ثابت برای همه مهاجران تعیین کرد.
سطح موردنیاز به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- کشور مقصد
- نوع ویزا
- مهاجرت تحصیلی یا کاری
- رشته و شغل
- محیط کاری
- میزان ارتباط با افراد انگلیسی‌زبان
- دانشگاه یا سازمان مقصد
- هدف شخصی شما
از طرف دیگر، سطح موردنیاز برای دریافت ویزا الزاماً همان سطح موردنیاز برای زندگی راحت نیست.
به‌عنوان یک هدف آموزشی، رساندن زبان به محدوده B2 می‌تواند هدف منطقی‌تری برای بسیاری از افرادی باشد که می‌خواهند علاوه بر آزمون، برای زندگی و کار در محیط انگلیسی‌زبان آماده شوند؛ اما B2 یک «شرط رسمی مهاجرت» نیست و نمی‌توان آن را برای تمام کشورها و مسیرها تجویز کرد.
به‌جای اینکه فقط بپرسید:
«برای مهاجرت آیلتس چند لازم دارم؟»
بهتر است دو سؤال داشته باشید:
۱. برای مسیر مهاجرتی من چه نمره‌ای لازم است؟
۲. برای زندگی و کار در کشور مقصد به چه توانایی زبانی نیاز دارم؟
این دو هدف ممکن است با هم هم‌پوشانی داشته باشند، اما یکی نیستند.
چگونه قبل از مهاجرت زبان انگلیسی خود را برای زندگی واقعی آماده کنیم؟
اگر مهاجرت هدف شماست، بهتر است یادگیری زبان را فقط به کتاب و تست محدود نکنید.
۱. روی زبان واقعی کار کنید
در کنار محتوای آموزشی، به انگلیسی‌ای گوش دهید که مردم واقعاً استفاده می‌کنند.
مکالمه، مصاحبه، پادکست، ویدئو و موقعیت‌های روزمره می‌توانند شما را با سرعت و شکل طبیعی زبان آشنا کنند.
۲. فقط Listening تمرین نکنید
هدف از شنیدن، فقط فهمیدن نیست.
باید بتوانید:
بشنوید ← بفهمید ← پاسخ دهید ← دوباره وارد مکالمه شوید.
به همین دلیل Listening و Speaking را بهتر است در کنار هم تقویت کنید.
۳. موقعیت‌های مهاجرتی را تمرین کنید
به‌جای تمرکز صرف روی جمله‌های عمومی، موقعیت‌هایی را تمرین کنید که احتمالاً بعد از مهاجرت با آنها مواجه می‌شوید:
- معرفی خود در محیط کار
- مصاحبه شغلی
- تماس تلفنی
- مراجعه به پزشک
- صحبت با صاحبخانه
- خرید
- پرسیدن مسیر
- صحبت در جلسه
- معرفی تخصص و سابقه کاری
- صحبت با همکاران
۴. منابع خود را محدود کنید
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد برای یادگیری زبان ده‌ها منبع پیدا می‌کند اما هیچ‌کدام را به شکل مداوم ادامه نمی‌دهد.
دو یا سه منبع مناسب که واقعاً استفاده شوند، از ده‌ها منبعی که فقط ذخیره شده‌اند ارزشمندترند.
۵. یادگیری را به یک برنامه قابل ادامه تبدیل کنید
قرار نیست هر روز چند ساعت زبان بخوانید.
برنامه‌ای بهتر است که بتوانید در روزهای شلوغ هم ادامه دهید. یادگیری مداوم و قابل ادامه، در بلندمدت از دوره‌های کوتاه و سنگین نتیجه بهتری برای ساخت مهارت ایجاد می‌کند.
در رویکرد تاکرو نیز تأکید اصلی فقط روی انتقال محتوای بیشتر نیست؛ بلکه روی ساختن یک مسیر مشخص، همراهی آموزشی و ایجاد یادگیری ماندگار و قابل استفاده در دنیای واقعی است.